Grup Kavramı
Birlikte olma, birlikte hissetme deneyimlerini bebek ilk olarak annesiyle yaşamaktadır. İlk grup deneyimleri ve ilk ilişki biçimleri böyle başlamaktadır. Yaşamın ilerleyen dönemlerinde ilişkilerinde göstereceği tutumlarının temellerini de ilk yıllar içinde şekillendirmektedir. Ergenlik döneminde bu tutumlar eğer fırsat verilirse ve ergen bu fırsatları yakalayabilirse erişkinliğe uyum sağlayacak şekilde değişime uğrayabilir.
Grup psikolojisi insanı yaşamı boyunca etkilemektedir. Ait olmanın verdiği mutluluk, ait olamamanın acısı arasındaki konumunu alan insan, çeşitli psikolojik sorunlar geliştirebilir ya da duygusal olarak güçlenir ve olgunlaşır.
Grup Psikoterapisi Nedir?
İnsanoğlu eski çağlardan beri topluluklar kurarak, toplumsallaşarak yaşamış oldukları sorunlarını birbiriyle konuşarak, anlamaya, çözmeye çalışmışlardır. İnsanoğlu topluluk içinde rahatlamıştır. İnsanoğlunun psikolojik gelişiminde kişilerarası ilişkilerin önemi büyüktür.
Yapılan çalışmalara göre, sorunlu ilişkilerin düzeltilmesi için, tedavi edici etmenler arasında yeni insan ilişkilerinin kurulmasının ilk sırayı aldığı bulunmuştur.
Grup psikoterapisi, kişilerin düzenli olarak bir araya gelip etkileşimde bulundukları, kendi duygu ve davranışlarını birbirlerine aktarma yoluyla içgörü kazandıkları bir terapi türüdür. Yalom’ un yaptığı tanıma göre ise, grup psikoterapisi, tedavi edici tekniklerin bir grup hastaya aynı anda uygulanmasıdır.
Psikoterapist, bireysel psikoterapide, sözel ve sözel olmayan tedavi edici girişimlerini ve müdahalelerini psikolojik sıkıntıyı hafifletmek, patolojik duyguları değiştirmek, uyumsuz davranışları düzeltmek, kişilik oluşumunu ve gelişimini desteklemek amacıyla kullanır. Grup terapisinde ise, grup ortamında hem hastalar arası etkileşimler, hem de hasta- terapist etkileşimleri ile grup üyelerinin her birinin uyumsuz davranışları ve patolojik duyguları değiştirilmeye çalışılır.
Grup terapisi, benzer psikolojik sorunları olan kişilerde, kriz durumlarında, kişilik bozukluklarında, kronik ruhsal rahatsızlıkların tedavisinde etkin bir şekilde kullanılabilir. Farklı psikolojik sıkıntılara sahip kişilerin oluşturduğu gruplarla da grup terapisi etkili olmaktadır. Grup terapisi kendi başına bir tedavi yöntemi olarak kullanılmasının yanı sıra, bireysel terapi ve ilaç tedavisiyle de birlikte uygulanabilir.
Grup Terapisinin Avantajları Nedir?
Grup terapisinde psikoterapist, bireysel terapide olduğundan daha fazla sayıda hasta ile bir anda çalışabilmektedir. Gruptaki kişilerin birbirlerinden öğrenmeleri mümkündür. Benzer ya da farklı sorunların başka insanlarda da olduğunu görmek anlaşılmışlık ve destek duygusu sağlar. Grup içindeki diğer kişilere yardımcı olabildiğini hisseden kişi için kendi iyileşmesi ile ilgili bir motivasyon oluşur. Grup içinde yaşanan çatışmalara ve krizlere rağmen beraber kalınabildiğini deneyimlemek ve bu çatışmaların zaman alsa da çözümlenebildiğini görmek, grup üyelerine gerçek hayatta da kişilerarasında yaşanan iletişim ve ilişki sorunlarını çözebileceklerine dair güven duygusu verir.
Grup Terapisi ile İlgili Bazı Bilgiler
Fiziksel Çevre: Grup oturumlarının sakin, iyi ışıklandırılmış, sıcaklığı normal bir odada yapılması önemlidir. Oturma yerleri rahat olmalı, daire veya U bir yerleşim sağlanmalıdır. Oturumun bölünmemesi için seanslar esnasında olası müdahaleler engellenmelidir.
Zaman: Çok uzun süreli gruplar açık gruplardır ve yavaş döngüleri vardır. Sabit üyeli kapalı gruplar ise zaman sınırlıdır. Oturumların süresi genellikle 90 dk’ dır. İki saatin aşıldığı durumlarda yorgunluk çalışmaya engel olabilir.
Büyüklük: Grup terapisinde üye sayısı 4-15 arasında değişebilir. Birçok terapist için ideal sayı 7-9 arasında olmaktadır. Bazı araştırmacılar ise, kesin bir sayı vermeyerek grubun, bireylerin duygusal dışavurumu için yeterli zaman ayırabilecek büyüklükte olmasını grup sayısı için belirleyici kriter olarak önermişlerdir.
Gruba Alınamayan Üyeler: Yeterli bir gözlem ve değerlendirmeden sonra üye grup için uygun bulunmazsa terapist bunu üyeye titiz ve incitici olmayan bir yaklaşımla söylemelidir.
Terapistin Yokluğu: Tatil, konferanslar, hastalık gibi nedenlerle terapist gelemediği durumlarda grup üyelerine önceden haber verilmelidir. Terk edilme, güvensizlik duyguları bu durumlarda alevlenir. Böyle durumlarda oturum başka bir güne alınabilir. Grubun süreci uzatılabilir.
Grup Kuralları
Grup psikoterapisine hazırlanan bireylerle bazı konuları içeren sözleşme yapmak gerekir. Bu sözleşme sözlü ya da yazılı olabilir. Sözleşmenin hiçbir yasal yaptırımı yoktur. Grup üyeleri grup kurallarını kendi aralarında tartışabilir. Grup psikoterapisinde bu özellik önemlidir. Çünkü üyeler bir şey tartışabildiklerini, bir ilişkinin bazı kısımlarını değiştirebildiklerini anlarlar. Bazı grup terapistleri tartışmaya izin verseler de belirli kurallarla ilgili değişime sınır koyabilmektedirler. Bu durumda gerekçenin açıklanması grup üyelerinde gereksiz direncin oluşmasını engeller.
Uzun Süreli Psikoterapi Grubunun Belirlediği Kurallar Nelerdir?
1) Grubun toplandığı gün ya da günlerin belirlenmesi. Oturum zamanlarının başlama ve sonlanma saatlerinin, oturumların sıklığının ve oturumların süresinin belirlenmesi
2) Grubun bir terapi grubu olduğu, üyelerin arkadaşlık kurmak için değil, yardım istedikleri için grupta olduklarının grup üyelerince anlaşılması ve kabul edilmesi
3) Gizlilik: Bireylerin grupta konuşulanları, grupta olmayan kişilerle konuşmama konusunda hemfikir olmaları bir çok nedenden dolayı gerekli olduğu gibi gruptaki bireylerin kendilerini güvende hissediyor olmaları ayrıca önemlidir. Aksi takdirde, grup çalışmasından verim alınması için önemli koşullardan olan içtenlik ve samimiyet duygularının gelişimi sağlanamaz.
4) Ücret, sözleşmede açık olarak belirtilir. Hangi aralıklarla ücrette artış yapılacağı bildirilir. Gruba katılımı onaylanmadan önce grup üyeleri ücreti ve ödeme şeklini bilmelidirler.
5) Grup, sözel iletişime dayanmaktadır. Duygu ve düşüncelerin davranışsal dışavurumuna izin verilmez.
6) Grupta bireylerin duygularını açıkça ve özgürce ifade etmeleri önemlidir.
Grupların Oluşum Şekilleri
1) Ortak sorunu olan kişilerin oluşturduğu homojen gruplar
2) Değişik sorun alanları olan bireylerin oluşturduğu heterojen gruplar
3) Yatan hasta grupları
4) Ayaktan tedavi gören hasta grupları
Grup Türleri Nelerdir?
1) Eğitici ve Destekleyici Gruplar
2) Daha Uzun Süreli Açık Uçlu Gruplar
3) Etkileşim Grupları
4) Çözümleyici(Analitik) Gruplar
Eğitici ve Destekleyici Gruplar: Ortak olan yaşam sorunları nedeniyle bir araya gelmiş üyelerden oluşmaktadır. Grupta amaç, üyelerin ortak yaşam sorunu ile yüzleşmesini ve başa çıkabilme becerisini kazandırmaya çalışmaktır. Kanser hastası yakınları, boşanmış eşler ya da kroner kalp hastalığı olanlarla yapılan gruplar eğitici ve destekleyici gruplara örnektir.
Daha Uzun Süreli Açık Uçlu Gruplar: Kronik ruhsal hastalığı olan hastalarla yapılandırılmış gruplar örnek verilebilir.
Etkileşim Grupları: Duygu, düşünce ve davranış odaklı bağlantıların kurulduğu, grupta diğer üyelerle “şimdi ve burada” etkileşimi ile sorunların kişilerarası bağlantılarının kurulmasının amaçlandığı gruplardır.
Analitik Gruplar: Grup üyelerinin, bilinçdışı sorunlarını çözümlemeye araştırmaya yönelik olarak katıldığı gruplardır.
Grup Süreci Nedir?
Birbirini çoğu kez tanımayan kişilerin bir araya geldikleri ve etkileşim sonrasında katıldıklarından farklı, değişmiş olarak gruptan ayrıldıkları bir süreçtir. Carl Rogers, grup içerisinde kişilerin belirli aşamalardan geçtiğini belirtmiştir.
Grupla Psikolojik Danışma Sürecindeki Aşamalar
Yapılandırılmaları ve işleyişleri kısmen farklılık gösterse de grup terapisi sürecinde genellikle aşağıdaki süreçten geçilerek değişim oluşur.
- Bakınma aşaması
- Kişisel yaşantıları ifadeye direnme
- Eski duygu ve tutumların ifadesi
- Negatif duyguların ifadesi
- Kişisel yönden anlamlı duygu ve materyalin araştırılması ve ifadesi
- Grup içinde kişilere ilişkin duyguların anında ifade edilmesi
- Grubun iyileştirici gücünün gelişmesi
- Kişinin kendini kabullenmesi ve değişmesi
- Zırhın çatlaması ve maskenin çıkarılması
- Kişinin başkasının gözüyle nasıl göründüğünün farkına varması
Bu süreç her zaman aynı sıralamada ilerlemeyebilir. Grup terapistinin görevi katılımcıların grup sürecinden faydalanmaları hususunda gerekli müdahaleleri ve yönlendirmeleri yaparak her bir katılımcının grup çalışmasından alabileceği en yüksek faydayı almasına ortam hazırlamaktır.
Grup İletişiminin Faydaları
Bireysel psikoterapilerde ortaya çıkamayan veya daha uzun sürelerde ulaşılabilen bazı yararlar, grup terapisi sürecinde olan katılımcılar arasındaki etkileşimde çok daha hızlı ve etkili bir biçimde ortaya çıkma fırsatı bulur.
- Grup üyeleri, güvenli bir atmosfer içinde kendi yaşantıları hakkındaki fikirlerini, tavırlarını, duygularını gözden geçirme, analiz etme olanağı bulurlar.
- Kişi grup içinde kendi davranışlarının sorumluluğunu üstlenmekte, kendini olduğu gibi kabul etmektedir.
- Kişi grup yaşantısında geliştirdiği sosyal davranış ve becerilerini yaşamına da transfer ederek insanlar arasındaki ilişkilerini geliştirmektedir.
- Birey sosyal ilişkilerde etkili olma becerileri kazanmaktadır.
- Kendi davranışlarını kritik bir gözle inceleme ve davranışlarının sorumluluğunu üstlenme becerisi kazanmaktadır.
- Bireylerin davranışlarında daha esnek bir hale gelmekte, çeşitli davranışlarından uygun olanı seçme becerileri artmaktadır.
- Davranışlarını kontrol becerisi artmaktadır.
- Kişinin ses tonu, el kol hareketleri, mimikleri daha doğal olmaktadır.
- Yapmacık davranışlar yerini, doğal ve kendiliğinden davranışlara bırakmaktadır.
- Yardımseverlik, başkalarının elem ve hazzını paylaşma artmaktadır.
- Ötekini anlamasını ve onları dinlemesini öğrenmektedir.
|
