- İnsanların yeme alışkanlıkları neden bozulur?
- Obezite nasıl başlar?
- Obezitenin semptomları nelerdir?
- Obezitenin sağlığıma etkileri nelerdir?
- Obezite yaşamımı nasıl etkiler?
Program Akışı
- AŞAMA – Ölçme ve Değerlendirme
- AŞAMA – Uzman Hekim Değerlendirmesi
- AŞAMA – Diyet Belirlemesi
- AŞAMA- Obeziteye Yönelik Genel Bilgilendirme
- AŞAMA – Obezite için Psikolojik Destek Programında biz neler yapıyoruz?
- AŞAMA – Sonlandırma
Obezite İle İlgili Yanlış Düşünceler
- Şimdi bunu yiyeyim, nasıl olsa egzersiz yapıp fazla yağlarımı yakarım.
- Zaten yeterince kiloluyum, bunu da yesem ne olur?
- Vücudum şekilsiz olabilir fakat yüzüm hala çok güzel.
- Türk kadınının kalçalısı sevilir.
- Bizim genlerimizde var, ailedeki herkes şişman…
- Yemek yemeyince depresyona giriyorum, yerim daha iyi.
- Yemek yemek beni mutlu ediyor.
- Çok yesem de sağlıklı şeyler yiyorum.
- Eşim beni böyle seviyor/ beğeniyor.
- Diyetle kilo verilse bile bırakınca hemen alınıyor.
- Obezitenin kesin bir çözümü olduğuna inanmıyorum.
Obezite İle İlgili İstatistikler
* Türkiye’de 1990 yılında yapılmış bir çalışmada obezite oranının %18,6 olduğu saptanmıştır. (Yumuk, 2004)
* Aynı çalışma, aynı kişilerle 10 yıl sonra tekrarlandığında bu oranın %21,9’a yükseldiği görülmüştür. (Yumuk, 2004)
* Türkiye’de en çok %25,0 oranında merkez Anadolu’da obezite görülmüştür. (Yumuk, 2004)
* Türkiye’de en az %17,2 oranında Doğu Anadolu’da obezite görülmüştür. (Yumuk, 2004)
* Vücutta bulunması gereken normal yağ oranı kadınlarda %25-30 arasında, erkeklerde %18-23 arasında olduğu saptanmıştır. (Brenda, Kuper, 2007)
* %30’dan fazla yağ oranına sahip kadınlarda ve %25’ten çok yağ oranına sahip erkeklerde obezite etkilerinin olduğu bulunmuştur. (Brenda, Kuper, 2007)
* Amerika’da günümüzde, her yıl 300,000 kişi hayatını kaybetmektedir. Bu kişilerin %80’i kilo-boy orantısı ölçeğinde %30’un üzerinde orana sahip oldukları bulunmuştur. (Brenda, Kuper, 2007)
Dünyada Kaçıncı Sıradayız?
- USA---------------- %30,6
- Meksika----------- %24,2
- İngiltere----------- %23
- Slovakya----------- %22.4
- Yunanistan-------- %21,9
- Avustralya--------- %21,7
- Yeni Zelanda------ %20,9.
.
.
18. TÜRKİYE---------- %12 (Health Statistics, 2010)
Obezite İçin Psikolojik Destek Programı
1. Aşama
Ölçme ve Değerlendirme
Obezite Hikayesi
SCL-90-R Psikolojik Belirti Tarama Testi
Rosenberg Benlik Saygısı Envanteri
Yeme Tutumu Testi
Yaşam Kalitesi Ölçeği
Vücut Algısı Ölçeği
Ulusal Sağlık ve Beslenme Değerlendirme Anketi
Başarı Oranı (Daha önce diyet konusundaki deneyimleri)
2. Aşama
Uzman Hekim Değerlendirmesi
Uzman hekim, fiziksel etmenler, hormonal bozukluğa işaret eden herhangi bir durumun olup olmadığına yönelik tahliller, tetkikler isteyebilir. Gerekiyorsa şeker metabolizması, tiroidi araştırır, yeme davranışını ortadan kaldıracak ilaç desteğinde bulunur. Uzman Hekimle ayda 1 olacak şekilde, ihtiyaca göre haftada 1 yada 2 haftada 1 uzman psikolog görüşmesi düzenlenir.
3. Aşama
Diyet Belirlemesi
Kişinin yaşam stili, beklentileri, ihtiyaçları doğrultusunda diyet belirlemesi yapılır. Diyetisyenle görüşme haftada 1 olacak şekilde program düzenlenir.
4. Aşama
Obeziteye Yönelik Genel Bilgilendirme
Geçmişi
“Şişmanlık zenginlik belirtisidir”
Orta Çağ ve Rönasans zamanında şişmanlık bir zenginlik belirtisi idi. Obeziteye bir sağlık problemi olarak ilk kez keşfeden Yunanlılardır. 19. yy Endüstri Devrimi sırasında orduya çok önem verilmeye başlanmıştır. Bu sebeple ordudaki kişilerin vücut biçimine ve dayanıklığına çok dikkat edilmekteydi. Yapılan ölçümlerde (kg/m2) askerlerin vücut oranları zayıftan normale kadar olan aralıkta olmalıydı. Bu nedenle yeme konusunda çok özen göstermekte idiler. 20 yy.’da gösterilen bu özen kilo düzenlemede faydalı oldu aynı zamanda obezitenin de başlama sebeplerinden biri oldu.
Hipokrat “ Şişmanlığın sadece kendisi bir hastalık değil, diğerlerinin de habercisidir”
“Çok yemek günahtır”
Eskiden Hristiyanlar çok yemeyi günah olarak görürlerdi. Modern Batı Dünya’sında şişmanlık çekici olmayan gibi olumsuz düşünceler uyandırmaktadır. Bunun yanı sıra, Afrika’nın çoğu bölgesinde şişmanlık hala zenginliğe işaret etmektedir. Bu inanış HIV hastalığı geldiğinden beri çok yaygınlaşmıştır.
20.000- 35. 000 yıl önce yapılan ilk insan heykelleri obez kadınlardan oluşmaktaydı. Obeziteyi ilk hastalık olarak keşfeden Yunan ve Roma halkının sanatında hiçbir zaman obeziteye yer verilmemiştir.
Obezitenin Nedenleri
- Çok aşırı yanlış beslenme alışkanlığı
- Yetersiz fiziksel aktivite
- Yaş, cinsiyet, eğitim ve gelir düzeyi
- Sosyo Kültürel faktörler
- Genetik faktörler
- Hormonsal ve metabolik faktörler
- Psikolojik faktörler
- Düşük kalorili diyeti sık aralıklarla tekrarlama
- Bazı ilaçlar (anti depresan gibi)
- Sigara ve alkol tüketimi
- Bayanlarda doğum miktarı ve doğumlar arası geçen zaman
Obezite Size Neler Yaşatıyor?
- Nefes daralması
- Sürekli yorgunluk hissi
- Eklem ve kasların hassaslaşması ve acımaya başlaması
- Deri problemleri ( deri enfeksiyonları, pürüzlü ve hassas deri)
- Varisli damar oluşumu
- Düzensiz adet görme (British Medical Journal, 2010).
Kilonuz Orantılı Olduğunda;
- Kan daha efektif şekilde pompalanır
- Sıvı değerleriniz vücut tarafından daha iyi yönetilir.
- Diyabet kalp krizi, kanser ve uyku apnesi gibi hastalıkların olma olasılığı daha azdır
( American Heart Association).
Obezite Kalp Krizini Nasıl Etkiler?
Obezitede, insan günlük yaşamda fiziksel aktivitelerde harcadığından çok daha fazla kalori alır. Çok kalori alındığında ise kandaki kolestrol oranı artar. Bu durumda kal krizi riskini arttırır (American Heart Association).
Obezite ve Hastalıklar
- İnsülin direnci (şekerin taşınmasındaki azlık)
-TİP II Diyabet ( Vücut elma şeklini alır)
- Yüksek tansiyon ve kolestrol
- İnme, felç, kalp krizi
- Kalbin yeterli düzeyde kan ve su toplayamaması.
- Kanser (göğüs ve prostat)
-Safra Kesesi Taşı
- But Hastalığı
- Kemik ve eklem iltihabı
- Uyku apnesi
- Pickwickiane Sendromu (Zorlu uyku, kısa kısa nefesin kesilmesi)
-Astım
-Psikolojik sorunlar (Brenda& Kuiper 2007)
5. Aşama
Obezite için Psikolojik Destek Programında Biz Neler Yapıyoruz?
♣ Yeme konusunda Duyarsızlaştırma
♣ Yeme davranışını tetikleyen unsurlara duyarsızlaştırma ( Yemek kokuları, reklamlar, yemek programları, obur insanlar ).
♣ Obezitenin yarattığı duygu ve düşüncelere duyarsızlaştırma ( Yemek yemek kadar hayatta hiçbir şeyden haz almıyorum….Yemek yeme arzum o kadar güçlü ki, bu istek karşısında kendimi çaresiz hissediyorum… Bunaldığım zamanlarda yemek yemek bana ödül gibi geliyor….)
♣ Şartlanmaları, olumsuz duyguları kırmak (“Kilo versem de geri alacağımdan eminim ” “Obezitenin kesin bir çözümü olduğuna inanmıyorum” ).
♣ Obezite ve kodlamalar (“Eşim beni böyle beğeniyor” “Vücudum biçimsiz olsa da yüzüm hala daha güzel” vb.)
♣Danışanın dürtü kontrolü ile ilgili güçlü alanlarının tespit edilmesi.
6. Aşama
Değerlendirme ve Sonlandırma
Son aşamada, hem kişinin gelişimini yakından izlemek, hem de programın başarı oranını ölçmek amacıyla, kişiye programın başında verilen SCL-90-R Psikolojik Belirti Tarama Testi,
Rosenberg Benlik Saygısı Envanteri, Yeme Tutumu Testi, Yaşam Kalitesi Ölçeği, Vücut Algısı Ölçeği, Ulusal Sağlık ve Beslenme Değerlendirme Anketi tekrar verilecek sonuçlar uzmanlar tarafından incelenecek ve istatistiksel olarak önemli bir değişimin olup olmadığı gözlenecektir. Kişi bu sonuçlar takibinde kendi durumu hakkında bilgilendirilecektir. |
